20

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun getirdiği düzenlemeler ışığında, Türkiye’de sigortacılık sektörünün yapısı, temel aktörleri ve denetim mekanizmaları sade bir dille ele alınıyor. Sektöre yön veren kurumlar ve kavramlar, okuyucu dostu bir anlatımla detaylandırılıyor.

İlk yazımızda genel hatları ile sigorta kavramını ülkemiz ve Dünyadaki temel gelişiminden bahsederek bir başlangıç yapmıştık. Şimdi de Ülkemiz sigortacılık tarihinde bir milat olan 14 Haziran 2007  tarihinde yürürlüğe 5684 sayılı Sigortacılık kanunu ve yürüttüğü fonksyonları kısım kısım ele almaya çalışacağız.

Bu Kanunun amacı, 

Ülkemiz sigortacılığının geliştirilmesini sağlamak, sigorta sözleşmesinde yer alan kişilerin hak ve menfaatlerini korumak ve sigortacılık sektörünün güvenli ve istikrarlı bir ortamda etkin bir şekilde çalışmasını temin etmek üzere bu Kanuna tâbi kişi ve kuruluşların, faaliyete başlama, teşkilât, yönetim, çalışma esas ve usûlleri ile faaliyetlerinin sona ermesi ve denetlenmesine ilişkin hususlar ve sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesine yönelik olarak sigorta tahkim sistemi ile ilgili usûl ve esasları düzenlemektir.
Türkiye’de faaliyet gösteren sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği, aracılar, aktüerler ile sigorta eksperleri bu Kanun hükümlerine tâbidir.
İlgili kanunda yer alan ve birçok insanın kulak dolgunluğu olan belli başlı kurumlar, tanımlar/kavramlar ve açıklamalara gelin birlikte en basit anlamları ile göz atalım

- Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunu  (SEDDK): İlgili kanunun yayın tarihinde sonra sigortacılık ve özel emeklilik sektörlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesine dair görevlerin ve yetkilerin bağımsız bir idari otorite tarafından yürütülmesi amacıyla 18.10.2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “47 sayılı Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile kurulmuştur. Kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip olan Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun merkezi İstanbul’dur. Kurumun ilişkili olduğu Bakanlık Hazine ve Maliye Bakanlığıdır.

 Türkiye’de sigortacılık ve özel emeklilik sektörünün ülke ekonomisine olan katkısına ivme kazandırmak ve sektörün daha dinamik bir anlayışla düzenlenmesini ve denetlenmesini teminen, Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde yer alan Sigortacılık Genel Müdürlüğü ile Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı Kurumumuz bünyesinde birleştirilmiş ve 05.06.2020 tarihinde gerçekleştirilen ilk Kurul toplantısı ile Kurumun yasal kuruluş süreci tamamlamıştır.

Kurumun amacı

Sigortalılar ve katılımcılar ile sektörde yer alan diğer kişi ve kuruluşların hak ve menfaatlerini korumak, kişi ve kuruluşların faaliyetlerini güvenli ve etkin şekilde yürütmelerini sağlayacak piyasa düzenini tesis etmek, yurt içi ve yurt dışı paydaşlarımızla iş birliği halinde finansal piyasalarımızın gelişmesine katkıda bulunmak, bu misyonun temini için etkin bir düzenleme ve denetim sistemi kurmaktır.

Kurumun Görevleri

13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, 14/6/2005 tarihli ve 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu, 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 9/5/2012 tarihli ve 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile diğer mevzuatta yer alan sigortacılık ve özel emekliliğe ilişkin görev ve yetkileri yürütmek.

Sigortacılık ve özel emekliliğe ilişkin mevzuatı hazırlamak, uygulamak ve ilgililer tarafından uygulanmasını izlemek ve yönlendirmek.

Ülke sigortacılığının ve özel emeklilik uygulamalarının gelişmesi, sigortalıların ve katılımcıların korunması için tedbirler almak, bu tedbirleri bizzat uygulamak veya ilgili kuruluşlara uygulatmak ve uygulanmasını izlemek.

Sigortacılık ve özel emeklilik alanında faaliyet gösteren kişi ve kuruluşlarla ilgili inceleme, denetleme ve soruşturma işlerini yürütmek.

Sigortacılık, özel emeklilik ve ilgili diğer mali piyasalarla ilgili alınacak kararların oluşumuna katkıda bulunmak üzere, yurt içinde ve yurt dışında meydana gelen gelişmeleri de incelemek ve gözönünde bulundurmak suretiyle sigortacılık, özel emeklilik ve ilgili diğer mali piyasalar hakkında konsolide raporlar hazırlamak, bu konulardaki çalışmalara katılmak ve mütalaa vermek, alınan, derlenen ve kendine tevdi edilen bilgi, belge ve dokümanlar ile denetim ve izlemelerden elde edilen sonuçları incelemek ve değerlendirmek.

Görev alanıyla ilgili mevzuata ve uygulamaya ilişkin her türlü araştırma ve diğer çalışmaları yapmak, yürütmek ve görüş bildirmek.

- Türkiye Sigorta Birliği: Sigortacılık Kanunu’nun 24 üncü maddesi ile kurulmuştur. Sigortacılık ve emeklilik sektörünün tüm paydaşlarını destekleyen ve geliştiren, bilgi alışverişini artıran, sektörün etki alanını genişleten, sağlıklı rekabet ortamını sağlayan  Tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde merkezi İstanbul'da bir rehber (Türkiye Sigorta ve Emeklilik sektörünün Türkiye’nin ekonomik ve sosyal gelişiminde oynadığı stratejik rolü daha da etkin hale getirmek, sigortalılık oranını ve finansal sistemdeki payını artırmak, güçlü ve sürdürülebilir bir yapıya ulaşmasını sağlamak)meslek kuruluşudur.

Bugün itibarıyla Birlik’in 48'i hayat dışı, 20'i hayat/emeklilik ve 4’ü reasürans şirketi olmak üzere 72 üyesi aktif olarak faaliyette bulunmaktadır.

- Reasürans şirketi: Sigortacılığın temel unsurlarından biri olan ve ana omurgasını teşkil eden reasürans işlemleri, en basit tanımı ile bir sigorta şirketinin taşıdığı riskleri reasürör kimliği taşıyan bir başka sigorta şirketine satışı ile ilgilenen şirkettir.

- Sigorta şirketi: Sigorta işlerinin yönetilmesi, işletilmesi, satışı ile ilgilenen şirkettir.

- Levha: Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketleri, reasürans şirketleri ile 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununa göre kurulan emeklilik şirketleri için Birlik tarafından, sigorta eksperleri ve sigorta acenteleri için ise Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından ayrı ayrı düzenlenecek faal olarak çalışanlara ilişkin kayıtları gösterir levhaları ifade eder.

- Aktüer: Sigortacılık tekniği ile buna ilişkin yatırım, finansman ve demografi konularında olasılık ve istatistik teorilerini uygulayarak, yasal düzenlemelere uygun prim, karşılık ve kâr paylarını hesaplayan, tarife ve teknik esasları hazırlayan kişi.

- Broker: Sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyenleri temsil ederek, bu sözleşmelerin yaptırılacağı şirketlerin seçiminde tamamen tarafsız ve bağımsız davranarak ve teminat almak isteyen kişilerin hak ve menfaatlerini gözeterek sözleşmelerin akdinden önceki hazırlık çalışmalarını yürütmeyi ve gerektiğinde sözleşmelerin uygulanmasında veya tazminatın tahsilinde yardımcı olmayı meslek edinen kişi/aracı.

- Sigorta acentesi: Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış memuru veya müstahdem gibi tâbi bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak muayyen bir yer veya bölge içinde daimî bir surette sigorta şirketlerinin nam ve hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık etmeyi veya bunları sigorta şirketleri adına yapmayı meslek edinen, sözleşmenin akdinden önce hazırlık çalışmalarını yürüten ve sözleşmenin uygulanması ile tazminatın ödenmesinde yardımcı olan kişi/aracı.

- Sigorta eksperi: Sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleyen ve mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutat meslek olarak yapan tarafsız ve bağımsız kişi.

- Sigorta hakemi: Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkları çözen kişi.

- Sigorta raportörü: Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Komisyona intikal etmiş şikâyetler üzerinde ön incelemeyi yapan kişi.

- Sigorta Tahkim Komisyonunu: Sigortacılık Kanunu’nun 30 uncu maddesi ile Sigorta Tahkim Komisyonu kurulmuştur. Sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde oluşturulmuştur. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun merkezi İstanbul’dadır.

- İhtisas komiteleri: Sigortacılık Kanunu’nun 33 uncu maddesi ile Müsteşarlık, bu Kanunun gerekli kıldığı tarife ve talimatlar ile sigortacılığın geliştirilmesi için araştırma ve inceleme yaptırılması amacıyla sigortacılık konusunda bilgi ve uzmanlık sahibi kişilerden oluşan komiteler.

- Özel Riskler Yönetim Merkezi: Sigortacılık Kanunu’nun 33 uncu maddesi ile Yurt içinden veya uluslararası piyasalardan sigorta veya reasürans teminatı bulunamayan ya da teminat sağlanmasında güçlük bulunan riskler, nükleer riskler gibi özellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yararı bulunan riskler için teminat sağlama, sigorta veya reasürans havuzları kurma veya kurulmasını koordine etme, sigorta ve reasürans şirketleri arasında işbirliği yapılmasını sağlama, oluşturulacak havuz, organizasyon veya işbirliği mekanizmalarının yürütülebilmesi amaçlayan tüzel kişilik.

İlerleyen süreçte  ilgili kanununu ayrıntıları ile  irdelemeye devam edeceğiz . Selamlar.

Önemli not:

2026 Yılı Levha Kayıt ve Levha Aidat Ücreti 07.01.2026 / Sigorta Acenteleri Duyuruları 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 27 nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Sigorta Acenteleri İcra Komitesi tarafından; 

2026 yılı Levha kayıt ücreti 260.000,-TL (İkiyüzaltmışbinTL)

2026 yılı Levha aidatı 650,-TL (AltıyüzelliTL) •

Şube açarak teşkilatlanan sigorta acentelerinin her bir şubesi için bu aidat tutarına, şube sayısı 1 - 5 arasında olan acentelerde aidat tutarının aynısı tutarında (650,-TL altıyüzelliTL), şube sayısı 6 – 25 arasında olan acentelerde aidat tutarının 1,5 misli tutarında (975,-TL dokuzyüzyetmişbeşTL), şube sayısı 26 ve üzeri olan acentelerde ise, aidat tutarının 3 misli tutarında (1.950,-TL bindokuzyüzelliTL) şube başına tahakkuk, olarak belirlenmiştir.

Gelin şimdi aynı yazıyı hedef kitlesi gençler ve sektör hakkında daha önce bilgi sahibi olmayan insanlara yönelik sıkıcı olmayan daha renkli bir dil kullanarak yapay zeka ile şekillendirelim J

Yapay zekanın hayatımızdaki yeni fonksiyonunu anlamamız açısından güzel bir örnek olacağı kanaatindeyim.

Buyrunuz…

 
14 Haziran 2007: Sigortacılıkta Oyunun Kuralları Değişiyor

Bir sabah düşünün. Sigorta sektöründe çalışan herkes işe geliyor ama artık bildikleri birçok şey eskisi gibi değil. Çünkü o gün, yani 14 Haziran 2007, Türkiye’de sigortacılığın kuralları baştan yazılıyor.

İşte bu yüzden bu tarih, Türk sigortacılığı için bir “milat” olarak kabul ediliyor.

Bir önceki yazımızda sigortanın dünyada ve Türkiye’de nasıl ortaya çıktığını, neden hayatımızın içine girdiğini anlatmıştık. Bu yazıda ise, sektörü bugünkü haline getiren en önemli yasal düzenlemelerden biri olan 5684 sayılı Sigortacılık Kanununa yakından bakacağız.

Ama merak etmeyin; madde madde kanun diliyle değil, gerçekten anlaşılır bir şekilde.

Bu Kanun Neden Çıktı?

Aslında cevap çok basit:Sigorta sektörü büyüyordu ama herkes aynı kurallarla oynamıyordu.

Devlet şunu yapmak istedi:

                •   Sigortalı olan insanları korumak

                •   Sigorta şirketlerini belli bir düzen içinde çalıştırmak

                •   Sektörü denetlemek

                •   Sorun çıktığında insanların yıllarca mahkemelerde sürünmesini engellemek

Yani kısaca:“Bu iş artık ciddi bir iş, kuralları olacak” demekti.

Kimler Bu Kanuna Tabi?

Bu kanun sadece sigorta şirketlerini ilgilendirmiyor.

Türkiye’de faaliyet gösteren:

                •   Sigorta ve reasürans şirketleri

                •   Bireysel emeklilik şirketleri

                •   Acenteler, brokerlar

                •   Aktüerler, eksperler

hepsi bu kanunun çerçevesi içinde çalışmak zorunda.

Adını Çok Duyarız Ama Ne Yaptığını Pek Bilmeyiz

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)

Bu uzun ismi görünce gözünüz korkmasın.

SEDDK, sigorta ve bireysel emeklilik sektörünün üst denetleyicisidir.

Yani:

                •  Kuralları koyar

                •  Şirketleri denetler

                •  Sigortalıların haklarını gözetir

Eskiden bu işler Hazine bünyesinde dağınık şekilde yürütülüyordu. 2019 yılında bu yapı tek çatı altında toplandı ve SEDDK kuruldu.

Merkezi İstanbul’dadır ve Hazine ve Maliye Bakanlığı ile bağlantılıdır.

Basitçe söylemek gerekirse:

SEDDK, “Bu sektör kafasına göre takılmasın” diye vardır.

Türkiye Sigorta Birliği Ne İşe Yarar?

Sigorta şirketlerinin tek tek değil, birlikte konuşmasını sağlar.

Türkiye Sigorta Birliği:

-Sektörün ortak sorunlarını ele alır/-Şirketler arası bilgi paylaşımını artırır/-Sigortacılığın ülke ekonomisindeki rolünü güçlendirmeye çalışır

Bugün Türkiye’de faaliyet gösteren neredeyse tüm sigorta ve reasürans şirketleri bu Birliğin üyesidir.

Peki Bu Sektörde Kim, Ne İş Yapar?

Sigorta Şirketi

-Risk alır.-Poliçe satar.-Hasar olursa tazminat öder.

Reasürans Şirketi

-Sigorta şirketlerinin sigortası gibidir.-Risk çok büyükse, yükü paylaşır.

Aktüer

-Sigortanın matematik tarafıdır./İstatistik, olasılık, hesap kitap bu iştedir./Primler nasıl hesaplanıyor, şirket zarar mı eder kâr mı eder, bunların arkasında aktüerler vardır.

Broker

Sigortalının tarafındadır./Şirketlerden bağımsız çalışır./Müşteri için en uygun teminatı arar.

Sigorta Acentesi

Sigorta şirketi adına çalışır./Poliçeye aracılık eder./Hasar sürecinde destek olur.

Günlük hayatta en çok karşılaşılan sigorta temsilcisi genelde acentedir.

Sigorta Eksperi

Hasar olduğunda ortaya çıkar./“Ne oldu, neden oldu, ne kadar zarar var?” sorularını yanıtlar.

Tarafsız ve bağımsız çalışır.

Sorun Çıkarsa Ne Oluyor?

Sigorta ile ilgili bir anlaşmazlık yaşandığında herkesin mahkemeye gitmesi gerekmez.

Bunun için Sigorta Tahkim Sistemi kurulmuştur.

Burada:

                •   Sigorta hakemleri uyuşmazlığı çözer

                •   Raportörler dosyaları inceler

Amaç:

Daha hızlı, daha az masraflı ve daha pratik bir çözüm yolu sunmak.

Sigortalanması Zor Riskler Ne Oluyor?

Bazı riskler vardır:

                •    Çok büyüktür

                •    Çok özeldir

                •    Kimse almak istemez

İşte bu noktada Özel Riskler Yönetim Merkezi devreye girer.

Amaç, sigortalanması kamu yararı taşıyan ama piyasada teminat bulunamayan risklere çözüm üretmektir.

Sonuç Olarak

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu:

                •   Sektörü disipline eden

                •   Sigortalıyı merkeze alan

                •   Güven ve denetim mekanizması kuran bir dönüm noktasıdır.

Bugün sigorta sektöründe gördüğümüz düzenin büyük kısmı, bu kanunla atılan adımların sonucudur.

İlerleyen yazılarda bu kanunun detaylarını, örneklerle ve gerçek hayattan durumlarla incelemeye devam edeceğiz.

Selamlar.

Mehmet Burak Mennanoğulları