29

Sigorta acentesi olmak isteyenler için mevzuatın temel şartlarını ele alan bu yazı, teknik personelden acente sahipliğine uzanan süreçte gerekli nitelikleri ve yasal gereklilikleri detaylı şekilde ortaya koyuyor.

Merhabalar,

Geçen yazımızda Ülkemiz sigortacılık tarihinde bir milat olan 14 Haziran 2007  tarihinde yürürlüğe 5684 sayılı Sigortacılık kanunu ve yürüttüğü fonksiyonları kısım kısım ele almaya çalışmaya başlamıştık.

Bugün ise ilgili kanunun uygulanmasına kılavuzluk eden 22/4/2014 tarihli ve 28980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigorta Acenteleri Yönetmeliğinin (Son değişiklik 22/01/2025 tarih ve 32790 sayılı Resmî Gazete)  okurlarımızın ilgisi de dikkate alındığında en çok merak edilen sektörün en temel yapı taşı olan ve sektörde ve sayıca yoğunluğu en yüksek aktör olan Sigorta acentelerine ayrılmış kısmını spesifik olarak ele alacağız ve herkesin merak ettiği temel soruya  “Acaba ben acente olabilir miyim?” sorusuna cevap arayacağız.

Bu bağlamda bizlerin temel rehberi Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (18.10.2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “47 sayılı Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile kurulmuştur.)  kararları, Sigorta Acenteleri Yönetmeliği ve ileride ayrıntıları ile bahsedeceğimiz Sigorta Acenteleri İcra Komitesinin kararları (10.09.2008 tarihli ve 26993  sayılı  Resmî Gazete’de yayımlanan Sigorta Acenteleri Sektör Meclisi İle Sigorta Acenteleri İcra Komitesinin Kuruluş Ve Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik) olacaktır.

Ülkemizde temel olarak acentelik 5684 sayılı Sigortacılık Kanununda tanımlanan gerçek veya tüzel kişi (Merkezlerinin Türkiye’de bulunması ve anonim şirket veya limited şirket şeklinde kurulmuş olan)sigorta acenteleri tarafından yürütülebilmektedir.

Acentelerin teşkilat yapısı içerisinde Acente sahibi, Müdür, Ortak,  Şube Müdürü, Genel müdürü, Genel Müdür yardımcısı ve Teknik personel unvanlı 7 temel statü/görev tanımı yer almaktadır.

Sigorta Acenteleri İcra Komitesi, acentenin niteliğini, faaliyet konusunu, hacmini ve diğer unsurları dikkate alarak yönetmelikte yer alan görev tanımları çerçevesinde hangi kategoride ve sayıda personelin faaliyet yürüteceğini belirler.

Acentelik kariyerindeki ilk basamak olan Teknik personel’ in Tanımı ve koşulları ile başlayalım;

Teknik personel:Acenteler tarafından yürütülecek sigorta ürünlerine yönelik pazarlama, bilgilendirme ve satış işlemlerinin yürüten  kişilere denir; Ve bu iş ve işlemler yalnızca acentelerin teknik personeli tarafından yapılması esastır.

Teknik personel unvanının kazanılabilmesi için;

1. Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olunması,
2. Kasten işlenen bir suçtan dolayı affa uğramış olsalar dahi 5 yıldan fazla hapis,  sigortacılık mevzuatına aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya birden fazla adlî para cezasına mahkûm edilmemiş olması; devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörün finansmanı, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hüküm giymemiş olması.
3. Yönetmelikde alan öğrenim düzeyleri ile bu öğrenim düzeylerinin karşısında yer alan mesleki deneyim süresinin tamamlanması
4. SEGEM tarafından yapılacak teknik personel yeterlilik sınavının kazanılması gerekir.

   SİGORTA ACENTESİ ÇALIŞANLARI ÖĞRENİM DÜZEYİ VE ASGARİ MESLEKİ DENEYİM SÜRELERİ 

• Sigortacılıkla ilgili bölümler; sigortacılık, bankacılık ve sigortacılık, risk yönetimi ve aktüerya bölümleridir. Bahsedilen bölümler dışında kalan ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından sigortacılık bölümüne eşdeğer/denk görülen bölümler de bu kapsamda değerlendirilir. Yurtdışındaki öğrenim düzeylerinin de Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınacak denklik belgesi ile belgelendirilmesi gerekmektedir.
• Bir kişi sadece bir sigorta acentesinde teknik personel olarak görevlendirilebilir. Bu kişi, gerçek kişi sigorta acenteliği faaliyetinde bulunamayacağı gibi, aynı ya da farklı bir acentede; genel müdür, genel müdür yardımcısı, şube müdürü, müdür veya teknik personel olamaz ve çalıştığı acenteden bağımsız olarak iş kabul edemez.
• Teknik personelin ikametgâhı, merkez ve/veya şubenin bulunduğu il sınırları içinde olmalıdır. Olağan iş akışını etkilemeyecek makul mesafeler de il sınırları kapsamında değerlendirilebilir.

Sigorta Acentesi:

Yönetmelikde yer alan atanımı ile; Ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya müstahdem gibi tâbi bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak muayyen bir yer veya bölge içinde daimi bir surette sigorta şirketinin nam ve hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık etmeyi veya bunları sigorta şirketi adına yapmayı meslek edinen, sözleşmenin akdinden önce hazırlık çalışmalarını yürüten ve sözleşmenin uygulanması ile tazminatın ödenmesinde yardımcı olan kişiler

Acentelik faaliyetinde bulunacak gerçek kişilerde(acente sahibi)/ tüzel kişi acentelerde  müdür,şube müdürü, genel müdür ve genel müdür yardımcısı için  aşağıdaki nitelikler aranır.

1. Teknik personel unvanını taşıması. (Buradan anlaşıldığı üzere Teknik personel vasfı taşımadan acente sahibi veya Tüzel kişi acentede müdür olunamaz ve her Teknik personel vasfı taşıyan şahıs da diğer şartlara sağlanmadığı sürece acente sahibi veya Tüzel kişi acentede müdür olamaz!)
2. Türkiye’de yerleşik olması.
3. Kasten işlenen bir suçtan dolayı affa uğramış olsalar dahi 5 yıldan fazla hapis,  sigortacılık mevzuatına aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya birden fazla adlî para cezasına mahkûm edilmemiş olması; devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörün finansmanı, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hüküm giymemiş olması.
4. Yönetmelikde alan alan öğrenim düzeyleri ile bu öğrenim düzeylerinin karşısında yer alan mesleki deneyim süresini tamamlaması.
5. SEGEM tarafından yapılacak teknik personel yeterlilik sınavının kazanılması gerekir.
   
   

Tüzel kişi acentelerin gerçek kişi ortakları ile tüzel kişi ortaklarının gerçek kişi ortakları için; 

1. Türkiye’de yerleşik olması.
2. Kasten işlenen bir suçtan dolayı affa uğramış olsalar dahi 5 yıldan fazla hapis,  sigortacılık mevzuatına aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya birden fazla adlî para cezasına mahkûm edilmemiş olması; devletin güvenliğine, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörün finansmanı, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hüküm giymemiş olması şartları aranır.
   
   

    SİGORTA ACENTESİ ÇALIŞANLARI ÖĞRENİM DÜZEYİ VE ASGARİ MESLEKİ DENEYİM SÜRELERİ 

* Sigortacılıkla ilgili bölümler; sigortacılık, bankacılık ve sigortacılık, risk yönetimi ve aktüerya bölümleridir. Bahsedilen bölümler dışında kalan ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından sigortacılık bölümüne eşdeğer/denk görülen bölümler de bu kapsamda değerlendirilir. Yurtdışındaki öğrenim düzeylerinin de Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınacak denklik belgesi ile belgelendirilmesi gerekmektedir.

MESLEKİ DENEYİM SÜRESİNE İLİŞKİN ORTAK HÜKÜMLER

• Bireysel emeklilik mevzuatı çerçevesinde aracılık yapma yetkisine sahip kişiler SEGEM tarafından yapılacak teknik personel yeterlilik sınavını kazanmaları ve yönetmelikte yer alan mesleki deneyim sürelerini tamamlamaları şartıyla teknik personel olarak kabul edilir
• Mesleki deneyim süresinin sigortacılıkla ilgili kurum veya kuruluşların meslekle ilgili bölümlerinde tamamlanması gerekmektedir. Sigortacılıkla ilgili kurum ve kuruluşlar sigorta şirketleri, reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri, sigorta ve reasürans aracıları ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca uygun görülen diğer kurum ve kuruluşlardır. 
• Levhaya kayıtlı sigorta eksperliği faaliyetinde bulunulmuş olması mesleki deneyimden sayılır.
• Mesleki deneyime ilişkin sürelerin hesabında teknik personel unvanının kazanılması için geçirilen süreler dikkate alınır. 

Önemli notlar:

* Tüzel kişi sigorta acentelerinde en az bir müdür bulunması zorunludur. Acente Levha bilgilerine kayıtlı genel müdür veya genel müdür yardımcısı olması da bu gerekliliği karşılamaktadır.

* Bir kişi sadece bir sigorta acentesinde genel müdür, genel müdür yardımcısı ve şube müdürü olarak görevlendirilebilir. Bu kişi, gerçek kişi sigorta acenteliği faaliyetinde bulunamayacağı gibi, aynı ya da farklı bir acentede; genel müdür, genel müdür yardımcısı, şube müdürü, müdür veya teknik personel olamaz ve çalıştığı acenteden bağımsız olarak iş kabul edemez. Ancak, bir kişinin kendisinin ya da birinci derece kan ve kayın hısımlarının en fazla üç acentenin her birinin en az %51 hissesine sahip olduğu durumda, bu acentelerin tamamında tek bir müdür görev yapabilir.

* Genel müdür, genel müdür yardımcısı ve şube müdürü ikametgâhı, merkez ve/veya şubenin bulunduğu il sınırları içinde olmalıdır. Olağan iş akışını etkilemeyecek makul mesafeler de il sınırları kapsamında değerlendirilebilir.

*14.04.2008 tarihinden önce tüzel kişi sigorta acentesinde ortak olduğunu ya da gerçek kişi sigorta acentesi olduğunu ilgili sicil kayıtları ile ispatlayanlar, gerçek kişi sigorta acentesi ve tüzel kişi sigorta acentesi müdüründe aranan öğrenim düzeyi ve mesleki deneyim şartlarından muaf tutulacaktır.

*Acentelik faaliyeti yapan/yapacak olan bankalar, özel kanunla kurulmuş ve kendisine sigorta acenteliği yapma yetkisi tanınan kurumlar ile 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu uyarınca sigorta acenteliği yapma yetkisi tanınan finansal kiralama ve finansman şirketleri için mesleki deneyim süresinin hesabında teknik personel eğitimi sertifikasının alındığı/teknik personel yeterlilik sınavının kazanıldığı tarih esas alınacaktır. Bunun yanı sıra, bu deneyim sürelerinin tevsik edilmesi için mesleki deneyim süresinin geçirildiği kurum/kuruluşlardan alınacak görev tanımını (unvan, yetki ve sorumlulukları) gösteren ayrıntılı bilgi ve belgeler ile gerektiğinde TOBB tarafından istenilen bilgi ve belgeler aranacaktır.

*Şube şeklinde organize olan acentelerin teşkilat yapılarında en az bir  genel müdür ile en az bir Genel müdür yardımcısı (İcra Komitesinin 30.10.2018 tarihli kararı ve 15.02.2024 tarihli kararı ile değişik) Acente şubelerinde ise en az bir şube müdürü görevlendirilmesi gerekmektedir. Görevlendirilen şube müdürlerinin ticaret siciline tescili zorunludur. Şube açarak teşkilatlanacak gerçek kişi acentelerde genel müdür ve genel müdür yardımcısı ticari mümessil veya ticari vekil olarak atanmak zorundadır. Tüzel kişi acentelerde bu kişilerin ticaret siciline tescili zorunludur. 

*Şube müdürü statüsü herhangi bir acente sahibi veya acente müdürü ile ayni nitelikleri taşımaktadır

* Birden çok şirket müdürünün bulunduğu tüzel kişi acentelerde imza yetkileri şayet müşterek olacak ise; Müşterek yetkili  tüm şahıslar acente müdürlüğü şartlarını taşımak zorundadırlar.Tersi durumda ayrı ayrı münferiden imza yetkileri olan şahıslarda yalnızca ilgili şartlara haiz müdür/ler levhaya işlenir. Acente müdürlüğü şartlarını taşımayan veya levhadan yer almayan müdürler tüzel kişiliği sigortacılık işlemleri dışında örneğin tapu dairesi veya bankacılık gibi işlemlerde  şirketi temsil edebilirler.

* Tüzel kişi acenteyi temsil ve ilzama yetkili olanlar hakkında

TTK kanunu gereği her tüzel kişilik de asgari bir ortak müdürün var olma zorunluğu yer almaktadır. Ancak tüzel kişi acentelerde ilgili müdürlük şartları sağlayan bir ortağın bulunmaması durumunda ortaklar kurulunca 2 tür müdür ataması yapılabilmektedir. 

İlgili acentenin ortak müdürü ile aynı yetkilere sahip istihdam yoluyla dışarıdan atanarak ilgili şirketin acente müdürü ihtiyacı karşılanabileceği gibi; Bir İç yönerge tesis edilerek ve yetki sınırlaması içeriğinde “5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu gereği yürütülecek  tüm iş ve işlemlerde  yetki “verilen şahıs/lar  istihdam edilerek de  acente müdürü ataması yapılabilmektedir.

Bundan sonraki süreçte de  mevzuatı (kanun ,yönetmelik, genelge ,saik kararlarını vcb)  tüm fonksyonları ile birlikte ele alarak, spesifik başlıklar altında irdeleyip, aydınlanmaya devam edeceğiz. Selamlar

Mehmet Burak Mennanoğulları