10

Sigorta sektöründe bağımsız denetim raporlarında öne çıkan “kilit denetim konuları”, özellikle teknik karşılıklar ve sigorta sözleşmelerine ilişkin varsayımların finansal tablolar üzerindeki kritik etkisini gözler önüne seriyor.

Sigorta şirketleri, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun Düzenleme ve Denetimine tabidirler. Aynı zamanda “Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar” kapsamında oldukları için finansal tablolarının bağımsız denetimden geçmesi gerekmektedir. 

Bağımsız denetim, bir firmanın finansal tablolarının ve bilgilerinin bağımsız bir kuruluş veya denetçi tarafından incelenme sürecidir. Bağımsız denetimi gerçekleştiren denetçinin amacı denetlenen kuruluşun finansal tablolarının uluslararası finansal raporlama standartlarına uygun olarak hazırlandığını ve yasal düzenlemelere uyduğunu doğrulamaktır. 

Bağımsız denetçi raporunda açıklanması gereken “Kilit Denetim Konusu”, Bağımsız Denetim Standardı 701’e göre bağımsız denetçinin üst yönetimden sorumlu olanlara bildirdiği konuların arasından meslekî muhakemesine göre belirlemiş olduğu en çok önem arz eden konu/konulardır. 

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 24. Maddesi hükümlerine göre kurulmuş olan; sigortacılık ve emeklilik sektörünün tüm paydaşlarını destekleyen ve geliştiren, bilgi alışverişini artıran, sektörün etki alanını genişleten, sağlıklı rekabet ortamını sağlayan Türkiye Sigorta Birliği’nin verilerinde bu sektördeki 2024 yılı sonu varlık toplamlarının 2.359.712.536.717 TL ve ödenmiş sermaye toplamlarının 38.722.874.908 TL olduğu görülmüştür.

Bu verilerdeki 50 milyar TL’nin üzerinde varlığa sahip sigorta şirketlerinin bağımsız denetim raporları içerik analizi ile incelenmiş ve kilit denetim konusu olarak açıklanan aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır. 

1. 2024 yılı sonu itibarıyla Varlıklarının toplamı 300.262.609.382 TL ve Özkaynak toplamı 18.373.068.911 TL olan Türkiye Hayat ve Emeklilik A.Ş.’nin bağımsız denetçi raporunda, mali tabloların oluşumunu etkileyen “sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan matematik karşılıkların hesaplanmasında kullanılan tahmin ve varsayımlar” kilit denetim konusu olarak belirlenmiştir. Bağımsız denetçi, şirketin matematik karşılıkların, bir yıldan uzun süreli hayat sigortaları için tarifelerin onaylı teknik esaslarında belirtilen formül ve esaslara göre hesaplanmakta olması nedeniyle dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.
   
   
2. 31.12.2024 yılı sonu itibarıyla Varlık toplamı 292.979.176.646 TL ve özkaynak toplamı 33.373.738.797 TL olan Allianz Sigorta A.Ş.’nin bağımsız denetçi raporunda, mali tablolarda açıklanmış olan 78.691.872.112 TL olan teknik karşılıklar kilit denetim konusu olarak belirlenmiştir. Bağımsız denetçi, şirketin 31.12.2024 tarihi itibarıyla hesaplanan toplam teknik karşılıkların grubun toplam yükümlülüklerinin %88’ini oluşturması nedeniyle dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca Grubun sigorta sözleşmelerine istinaden ileride ödenmesi muhtemel hasarlar için net 22.470.348.913 TL muallak hasar karşılığı ayırdığı bu hesaplamada grup yönetiminin aktüeryal varsayımlar ve tahminler kullanmış olduğu açıklanmıştır.
   
   
3. 2024 yılı sonu itibarıyla varlıklarının toplamı 268.785.843.836 TL ve 5.448.908.796 TL Özkaynak toplamı olan AgeSA Emeklilik ve Hayat A.Ş.’nin bağımsız denetçi raporunda mali raporları etkileyen “Sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan “Matematik Karşılıkların” hesaplanmasında kullanılan tahmin ve varsayımlar” kilit denetim konusu olarak belirlenmiş ve grubun 25.031.086.017 TL Matematik Karşılık ayırmış olduğu açıklanmıştır.
   
   
4. 2024 yılı sonu itibarıyla varlıklarının toplamı 260.339.161.440 TL ve 10.071.525.906 Özkaynak toplamı olan Anadolu Hayat Emeklilik AŞ’nin bağımsız denetçi raporunda “Sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan matematik karşılıkların hesaplanmasında kullanılan tahmin ve varsayımlar” ın mali tabloları etkilediği için kilit denetim konusu olarak belirtilmiş ve şirketin net 26.775.535.574 TL olan matematik karşılıklar tutarının, Şirket’in uzun vadeli emeklilik faaliyetlerinden borçlar hariç toplam yükümlülüklerinin önemli bir kısmını oluşturduğu açıklanmıştır.
   
   
5. Aktif büyüklüğü 188.191.065.289 TL ve Özkaynak toplamı 6.317.016.105 olan Garanti Emeklilik ve Hayat AŞ’nin, bağımsız denetçi raporunda, sigorta sözleşmesi yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan tahmin ve varsayımlar kilit denetim konusu olarak belirlenmiştir. Bağımsız denetçi, şirketin 31.12.2024 tarihi itibarıyla toplam teknik karşılıklarının 7.770.871.564 TL olduğu ve bu tutarın “Emeklilik Faaliyetlerinden Borçlar” hesabı hariç toplam yükümlülüklerinin %49’nu oluşturduğu nedeniyle dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.
   
   
6. 31.12.2024 tarihi itibarıyla varlık toplamı 96,531,141,651 TL ve Özkaynak toplamı 28,723,094,440 TL olan Türkiye Sigorta A.Ş.’nin bağımsız denetçi raporunda kilit denetim konusu olarak teknik karşılıklar belirtilmiştir. 31 Aralık 2024 itibarıyla sigorta teknik karşılıklarının toplam tutarının 49,467,283,012 TL olduğu ve nihai zararların tahmini için zarar karşılıklarının modellenmekte olduğu bu kapsamda yasal, ekonomik ve çeşitli faktörlere/ belirsizliklere duyarlı hesaplamaların yapıldığı; geçmiş hasar deneyimi, hasar gelişimi, piyasa koşullarının da dikkate alındığı açıklanmıştır.
   
   
7. 2024 yılı sonu itibarıyla varlık toplamı 89.267.931.589 TL ve özkaynak toplamı 23.726.137.445 TL olan Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi’nin bağımsız denetçi raporunda kilit denetim konusu olarak gerçekleşmiş ancak rapor edilmemiş tazminat bedelinin tahmini konusu belirlenmiştir. Bağımsız denetçi Şirketin 31 Aralık 2024 tarihi itibarıyla, 23.457.245.048 TL tutarında net gerçekleşmiş ancak rapor edilmemiş tazminat bedeli karşılığı ayırmış olduğunu açıklamıştır.
   
   
8. 2024 yılı sonu itibarıyla toplam varlığı 75.210.026.432 TL ve özkaynak toplamı 15.836.581.934 TL olan Axa Sigorta A.Ş.’nin bağımsız denetçi raporunda kilit denetim konusu olarak teknik karşılıklar belirtilmiştir. Bağımsız denetçi 31 Aralık 2024 itibarıyla sigorta teknik karşılıklarının toplam tutarının 48,800,056,849 TL olduğunu ve bu tutarın şirketin toplam yükümlülüklerinin %65’ini oluşturduğunu açıklamıştır.

İncelemeye konu olan sigorta şirketlerinin finansal tablolarının oluşturulmasında; sigorta sözleşme yükümlülüklerinin ve teknik karşılıkların hesaplanmasında dikkate alınan tahminlerin ve varsayımların belirsizliği ve yönetim yargısı içermesi nedeniyle bağımsız denetçi tarafından kilit denetim konusu olarak belirlenmiş olduğu görülmüştür.

Doç. Dr. Aynur Akpınar