10

19 Aralık 2025 tarihli Katılım Esaslarına Uyum Tebliği, katılım finans sektöründe yalnızca teknik bir düzenleme değil; kurumsal yapıdan insan kaynağına, denetim anlayışından standartlaşmaya kadar birçok alanda dönüşümün kapısını aralayan kritik bir adım olarak öne çıkıyor.

2025 yılının son ayları, Türkiye’de katılım finans sistemi açısından önemli bir eşik olarak kayda geçti. 19 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Katılım Esaslarına Uyum Tebliği, yalnızca teknik düzenlemeler getiren bir metin olmanın ötesinde; katılım finansının kurumsal kültürünü, insan kaynağını ve denetim anlayışını yeniden tanımlayan kapsamlı bir çerçeve sunuyor. Bu yönüyle tebliğ, katılım finansının sürdürülebilir, şeffaf ve öngörülebilir bir büyüme modeline evrilmesinde önemli bir başlangıç noktası olarak okunmayı hak ediyor.

Neleri Değiştiriyor?

1. Danışma Komitelerinde Güçlenen Merkezî Koordinasyon

Tebliğ öncesinde de katılım finans sektöründe, özellikle TKBB bünyesinde faaliyet gösteren Merkezî Danışma Kurulu aracılığıyla ortak bir çerçeve oluşturulmaya çalışılıyordu. Ancak bu yapı, daha çok tavsiye niteliğinde ve sınırlı bir etki alanına sahipti; kurum içi danışma komitelerinin uygulamaları arasında zaman zaman farklılıklar ortaya çıkabiliyordu.

Yeni Uyum Tebliği ile merkezî danışma yapısı daha kurumsal, daha sistematik ve daha belirleyici bir konuma taşınıyor. Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Katılım Bankaları Birliği ve Finansal Kurumlar Birliği’nin dâhil olduğu bu yeni çerçeve, merkezî danışma mekanizmasını yalnızca var olan bir yapı olmaktan çıkarıp, sektör genelinde ortak standartların üretildiği ve uygulamaların koordine edildiği bir referans otoriteye dönüştürmeyi hedefliyor.

Bu yönüyle tebliğ, merkezî danışma anlayışını sıfırdan inşa etmekten ziyade, mevcut birikimi daha güçlü, daha bağlayıcı ve daha işlevsel hâle getiren bir tahkim süreci olarak okunmalıdır.

Bu adım, katılım finansında uzun süredir hissedilen uygulama birliği ihtiyacına verilen önemli bir cevap niteliği taşıyor.

2. İnsan Kaynağında Nitelik Vurgusu

Tebliğin en dikkat çekici yönlerinden biri, insan kaynağına ilişkin net ve bağlayıcı standartlar getirmesidir. Danışma komitesi üyelerinin İslami finans alanında akademik ve mesleki yeterliliğe sahip olması yönündeki beklenti açık biçimde ortaya konmuş; komitelerin asgari yapısı ve işleyişi belirginleştirilmiştir.

Bununla birlikte satış ve pazarlama personeline yönelik getirilen eğitim ve sertifikasyon şartı, katılım finansının yalnızca ürün tasarımı değil, ürünün anlatımı ve sunumu bakımından da hassasiyet kazandığını göstermektedir. Bu düzenleme, sektörde profesyonelleşmenin en somut göstergelerinden biri olarak değerlendirilebilir.

3. Uyum ve Raporlamada Süreklilik

Önceki dönemde yıllık olarak yürütülen uyum raporlaması, yeni tebliğle birlikte üçer aylık periyotlara bağlanmıştır. Bu değişiklik, katılım esaslarına aykırı uygulamaların geç fark edilmesi riskini azaltmakta; daha dinamik ve önleyici bir denetim kültürünün oluşmasına katkı sunmaktadır.

Neler Olduğu Gibi Kaldı?

Tüm bu yeniliklere rağmen tebliğ, katılım finansının özüne ilişkin temel prensipleri muhafaza etmektedir. Faizsiz işlem ilkesi, risk paylaşımı, şeffaflık ve reel ekonomiyle bağlantı gibi kurucu değerler aynen korunmuştur. Denetim ve uyum mekanizmaları ise tamamen yeni yapılar olarak değil, mevcut çerçevenin daha disiplinli ve sistematik hâle getirilmiş versiyonları olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bir Katkı: Fırsatlar ve Zorluklar

Tebliğin sunduğu en önemli fırsat, katılım finansında kurumsallaşma ve güven inşasının güçlenmesidir. Bilgiye dayalı büyüme anlayışının, insan kaynağı ve karar mekanizmaları üzerinden somutlaştırılması; sektörü hem yerli hem de uluslararası paydaşlar nezdinde daha öngörülebilir kılacaktır.

Bununla birlikte, özellikle küçük ve orta ölçekli kuruluşlar açısından uyum maliyetleri ve nitelikli personel temini gibi başlıklarda geçiş sürecinin dikkatle yönetilmesi gerekecektir. Ancak bu tür zorluklar, düzenlemenin hedeflediği kalite artışının doğal bir sonucu olarak da okunabilir.

Yetmez Ama Kıymetli: İdeal ile Gerçek Arasında Bir Aşama

Bu noktada önemli bir hususun altını çizmek gerekir: Uyum Tebliği, katılım finansı için nihai bir varış noktası değil; fakat doğru yönde atılmış son derece kıymetli bir adımdır. Henüz ideal seviyeye ulaşıldığını söylemek güç olsa da, yön tayininin isabetli olduğu açıktır. Tebliğ, sektörü olgunlaştıran ve ileriye taşıyan bir geçiş aşaması işlevi görmektedir

Özellikle danışma komitelerinin konumunun güçlendirilmesi, bu olgunlaşmanın en belirgin göstergelerinden biridir. Gerek Merkezi Danışma Komitesi gerekse kurum bünyesindeki komiteler, artık şekli yapılar olmaktan çıkıp karar süreçlerinde belirleyici rol üstlenen asli unsurlar hâline gelmektedir.

Bu çerçevede danışma komitelerine ilişkin ücretlendirme meselesinin de ilerleyen dönemde ele alınması, sürecin tabii bir devamı olarak değerlendirilebilir. Ücretlerin daha şeffaf ve öngörülebilir bir çerçeveye kavuşturulması yönünde yapılacak merkezî rehberlik çalışmaları hem komitelerin kurumsal itibarını pekiştirecek hem de sektörde güven duygusunu güçlendirecektir. Bu tür düzenlemelerin, tebliğin ruhuna uygun biçimde zaman içinde ve istişareyle geliştirilmesi, katılım finansının sağlıklı büyümesine katkı sağlayacaktır.

Sonuç

Özetle, 19 Aralık 2025 Katılım Esaslarına Uyum Tebliği, sade bir mevzuat değişikliğinden ziyade, katılım finansının geleceğine dair güçlü bir perspektif sunmaktadır. Daha profesyonel, daha şeffaf ve daha denetlenebilir bir yapı hedefi, bu tebliğle birlikte somut bir zemine oturmuştur.

Asıl belirleyici olan ise, bu düzenlemenin sahadaki uygulama kalitesi olacaktır. Eğer ortaya konan irade, tutarlı ve ehil bir şekilde hayata geçirilebilirse, katılım finansı Türkiye’nin finansal mimarisinde çok daha güçlü ve saygın bir konuma doğru ilerleyecektir.

Doç. Dr. Yusuf Erdem Gezgin