01

Türk Dil Kurumu (TDK), 2025 yılının kelimesi/kavramı olarak “dijital vicdan”ı seçti.

Kavram, dijital çağda bireylerin vicdan ve sorumluluk algısında yaşanan dönüşümü ifade etmesi nedeniyle öne çıktı.

TDK tarafından, Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları ve Uygulama Merkezi (İLAUM) iş birliğiyle yürütülen çalışmada; halktan gelen öneriler ve alanında uzman 23 kişiden oluşan Değerlendirme Kurulunun değerlendirmeleri sonucunda beş kelime/kavram belirlendi. Bu kavramlar, Türk Dil Kurumunun resmî internet sitesinde halk oylamasına sunuldu.

Oylamaya sunulan kelime ve kavramlar “dijital vicdan”, “vicdani körlük”, “çorak”, “eylemsiz merhamet” ve “tek tipleşme” oldu. Halkın katılımıyla gerçekleştirilen oylama sonucunda, “2025 Yılının Kelimesi/Kavramı” olarak “dijital vicdan” belirlendi.

TDK tarafından yapılan açıklamada, “vicdan”ın sözlükte “kişiyi kendi davranışları hakkında bir yargıda bulunmaya iten, kişinin kendi ahlak değerleri üzerine düşünmesini sağlayan duygu” olarak tanımlandığı hatırlatıldı. Ancak dijital çağda bu kavramın yeni bir boyut kazandığı vurgulandı. Açıklamada, bireylerin sosyal medyada bir paylaşım, beğeni ya da yorum yoluyla vicdani sorumluluklarını yerine getirdiklerini düşünmelerinin, vicdanı “tıklanabilir bir işlem”e dönüştürdüğü ifade edildi.

“Dijital vicdan” kavramının, merhamet ve insaf gibi duyguların sembolik görünürlükle sınırlanmasına dikkat çektiği belirtilirken; bu durumun bireyleri somut sorunlar karşısında somut çözümler üretmekten uzaklaştırdığına işaret edildi.

Açıklamada ayrıca, Gazze ve Doğu Türkistan gibi insanlık dramlarının yaşandığı krizlerde, yalnızca sosyal medya etkileşimleriyle yetinilmesinin bireyde sanal bir vicdani rahatlama yarattığı ve gerçek sorumlulukları geri plana ittiği vurgulandı. Bu yönüyle “dijital vicdan” kavramının, çağımızın toplumsal ve etik sorunlarını görünür kılan önemli bir kavram olduğu ifade edildi.