16

Yargıtay, Şeker Portakalı İsminin bir çeviri değil, yaratıcılık eseri olduğuna karar verdi. Çevirmen Aydın Emeç'in mirasçıları İçin tazminat yolu açıldı.

Brezilyalı yazar José Mauro de Vasconcelos’un ölümsüz eseri "O Meu Pé de Laranja Lima", Türkiye’de yıllardır bildiğimiz adıyla "Şeker Portakalı", bu kez bir hukuk başarısıyla gündemde. Yargıtay, kitabın Türkçe isminin sadece bir çeviri değil, bir "yaratıcılık ürünü" olduğuna hükmederek yayıncılık dünyasında dengeleri değiştirdi.

Türkiye’de yediden yetmişe herkesin kalbine dokunan "Şeker Portakalı" ismi, artık sadece bir kitap adı değil, hukuken tescillenmiş bir eser sayılacak. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, kitabın dünyaca ünlü orijinal isminin tam çevirisinin değil, çevirmen Aydın Emeç tarafından verilen "Şeker Portakalı" isminin özgün bir yaratıcılık olduğuna karar verdi. Bu karar, çevirmenlerin eser üzerindeki hakları konusunda devrim niteliği taşıyor.

"Çeviri Değil, Şahsi Yaratıcılık"

Yıllardır süregelen davada temel soru şuydu: Bir kitabın ismi, orijinalinden doğrudan çevrildiyse kime aittir? Ancak Yargıtay, kitabın Portekizce orijinal ismi olan “Benim Küçük Şeker Portakalı Ağacım” yerine, Aydın Emeç’in tercih ettiği kısa ve vurucu olan "Şeker Portakalı" isminin, çevirmenin şahsi çabası ve yaratıcılığıyla Türkçeye kazandırıldığını vurguladı. Bu tespit, çevirmenin mirasçılarına tazminat yolunu resmen açtı.

Yayıncılık Dünyası İçin Emsal Teşkil Ediyor

Bu karar, sadece Şeker Portakalı’nı değil, Türkçeye isimleri "uyarlanarak" kazandırılmış pek çok klasik eseri de yakından ilgilendiriyor. Eğer bir çevirmen, bir esere orijinalinden farklı ve özgün bir isim vermişse, artık o isim üzerinde hak iddia edebilecek. Yargıtay’ın bu hamlesi, çevirmenlerin sadece birer "aktarıcı" değil, eserin ruhunu oluşturan birer "yaratıcı" olduklarını hukuk nezdinde tescillemiş oldu.

Mirasçılar Haklarını Geri Aldı

Dava süreci sonunda, Aydın Emeç’in ailesinin açtığı hukuk mücadelesi zaferle sonuçlanırken, yayın evinin izinsiz isim kullanımı nedeniyle tazminat ödemesi gündeme geldi. Edebiyat çevreleri, bu kararın çeviri edebiyatına verilen değeri artıracağını ve çevirmenlerin emeklerinin korunması adına büyük bir adım olduğunu savunuyor.