08

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarıyla tırmanan gerilim, Basra Körfezi’nde deniz sigortalarını durma noktasına getirdi. Risk primlerinin gemi değerinin %3’üne ulaştığı bölgede, 72 saatlik iptal ihbarları ve yüksek maliyetli "Özel Ek Prim" (VAP) uygulamaları küresel ekonomiyi tehdit ediyor.

ABD ve İsrail’in İran’a ikinci kez saldırmasıyla başlayan savaş büyük yıkımlara neden olurken, bu süreçten en çok etkilenen alanlardan biri deniz nakliyatı oldu. Sigorta kulüpleri, Basra Körfezi’ndeki gemi sigortalarını askıya aldı. Var olan risk primleri de gemi değerinin %3’üne çıkmış bulunuyor. Normal zamanlarda risk primi oranı %0,01 seviyesindeydi. Savaşın uzaması halinde primlerin nereye kadar yükselme göstereceği ise tam olarak kestirilemiyor.

Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nu kullanan gemiler için standart poliçeler dondurulurken; gemilerin bölgeye girişiyle başlayan ve çıkışına kadar devam eden süreçte, gemi değerinin %1 ile %3'ü arasında değişen "Özel Ek Prim" (VAP) ödemeleri devreye alınıyor. Körfez’e girmek veya çıkmak isteyen gemilerden ayrıca ek primler talep ediliyor.

72 Saatlik İptal İhbarları Ve Yeniden Fiyatlama

Sigorta kulüpleri (P&I Clubs), bölgedeki risk artışı nedeniyle "Savaş Riski" teminatlarını genellikle 72 saatlik bir ihbar süresiyle iptal etme hakkını saklı tutuyor. Bu durum, Körfez’den çıkmaya hazırlanan veya bölgeye yeni giren bir geminin, o anki güncel tehdit seviyesine göre anlık fiyatlama ile karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Hürmüz Boğazı geçişlerinde sigortacılar, poliçeyi sadece o tek sefer için ve sınırlı saatler için düzenliyor. Birçok gemi yüklü şekilde Körfez’de beklerken gemi kaptanları da risk almıyor.

Gemi Değeri Üzerinden Yüksek Maliyetler Çıkıyor

Basra Körfezi'nde bulunan gemiler için istenen ek özel primler, geminin güncel değeri üzerinden yüksek bir oranda hesaplanıyor. 200 milyon dolar değerindeki çok büyük bir ham petrol taşıma gemisi (VLCC), Körfez'den çıkış yaparken karşılaştığı %2'lik ek prim oranıyla tek bir sefer için 4 milyon dolar gibi yüksek bir ek maliyet ödemek zorunda kalıyor. Bu maliyetler, "Savaş Riski Ek Primi" (AP) adı altında navlun faturalarına "Savaş Riski Sürşarjı" olarak yansıtılıyor. Yükselen maliyetler nihai tüketiciyi de doğrudan etkiliyor.

Alıkoyma Ve Engelleme Teminatı

Sadece saldırı değil, gemilerin alıkonulması veya limanlarda mahsur kalması riskine karşı sigortacılar ana poliçeden bağımsız özel teminat paketleri sunmaya başladı. Bölgeden çıkış yapan gemilerin, özellikle "şüpheli temas" bildirmeleri durumunda dönüş yolculuğu için primlerin katlandığı ve bazı reasürans şirketlerinin bu riski üstlenmekten kaçındığı bildiriliyor.

Editörün Notu: Savaşın uzaması halinde sigorta primlerinin nerelere kadar sıçrayacağı tam tahmin edilemiyor. Dünya petrol arzının %25’ini karşılayan ve geçişin olduğu Basra Körfezi’nde savaşın uzaması; sadece sigorta ve enerji fiyatlarının artması ile sınırlı kalmayacak. Dünya ekonomisinin küçülmesi ve enflasyonun küresel bir şekilde yükselerek dünya ekonomisini daha da derin bir krize sokabileceği endişesi gittikçe yaygınlaşıyor.

Bu haber; Lloyd’s Market Association (LMA) Savaş Riski Komitesi güncel duyuruları ve International Group of P&I Clubs üye kulüplerinin (Gard, Britannia, UK P&I) bölge bazlı ek prim sirkülerlerinden derlenerek hazırlanmıştır.