27

Yaş dışı emeklilikle işten ayrılanlar kıdem tazminatı alabiliyor. Ancak Yargıtay’a göre BES’te işveren katkısı için plan şartları ve bekleme süresi belirleyici.

Yaş dışındaki emeklilik koşullarını yerine getiren çalışanlar, kendi istekleriyle işten ayrıldıklarında kıdem tazminatı alabiliyor. Bunun için işe giriş tarihine göre gerekli sigortalılık süresi ve prim gününü tamamlayan işçilerin Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alacakları yazıyı işverene ibraz etmeleri yeterli oluyor.

Ancak işveren katkılı Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) birikimlerinin alınabilmesi aynı şekilde otomatik gerçekleşmiyor. Bu noktada işyeri uygulamaları ve plan şartları belirleyici rol oynuyor.

Çalışanların maaşlarından yüzde 3 oranında kesinti yapılarak BES’e aktarılırken işveren de belirlenen oranlarda katkı sağlıyor. İşveren katkısının hak edilmesi için ise genel uygulamada en az 3 yıl sistemde kalma şartı bulunuyor.

Üç yıl dolmadan işten ayrılan çalışanlar işveren katkısından yararlanamıyor. Buna karşılık iş sözleşmesinin haklı nedenle feshi veya işverenin geçerli bir neden olmaksızın işten çıkarması durumunda işveren katkısının alınabilmesi mümkün olabiliyor.

Yaş dışı emeklilik şartları işe giriş tarihine göre değişiyor

Yaş dışındaki emeklilik koşulları ilk sigortalı olunan tarihe göre farklılık gösteriyor:

• 8 Eylül 1999 ve öncesi: 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü
• 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası: 25 yıl sigortalılık ve 4500 prim günü veya 7000 prim günü
• 1 Mayıs 2008 sonrası: 5400 prim günü (2008 yılı içinde başlayanlar için 4600 günden başlayıp her yıl 100 gün artış)

Bu şartları sağlayan çalışanlar kıdem tazminatı alarak işten ayrılabiliyor.

Şirket planı belirleyici olabiliyor

Uzmanlar, işveren katkılı BES uygulamalarında şirket planlarının belirleyici olduğuna dikkat çekiyor. Şirket düzenlemesinde hak tanımı bulunmaması halinde, yaş dışı emeklilik koşullarını tamamlayarak ayrılan çalışanların işveren katkısını alamayabileceği belirtiliyor.

Yargıtay’dan emsal nitelikte değerlendirme

Yargıtay’ın 23 Ekim 2025 tarihli kararında, işveren katkısının ödenmesi yönündeki bölge adliye mahkemesi kararı bozuldu.

Dosyada, 2005 yılından itibaren çalışan bir işçinin 2014’te işveren katkılı BES planına dahil edildiği, işçi payının yüzde 3, işveren katkısının ise yüzde 5 olarak yatırıldığı belirtildi. Çalışanın 2016 yılında yaş dışı emeklilik koşullarını tamamlayarak işten ayrılması sonrası kıdem tazminatı ödenirken BES’teki işveren katkısı işverene iade edildi.

İlk derece mahkemesi işvereni haklı bulurken, bölge adliye mahkemesi işçi lehine karar verdi. Temyiz incelemesi sonucunda Yargıtay, işçinin yasal emeklilik yaşını doldurmadığını ve üç yıllık bekleme süresinin gerçekleşmediğini vurgulayarak işverenin haklı olduğuna hükmetti.

Kararda, yaş dışındaki emeklilik koşullarının kıdem tazminatı için yeterli olmakla birlikte işçi açısından haklı fesih nedeni sayılmayacağı, bu nedenle işyeri planındaki şartlar sağlanmadan işveren katkısının ödenemeyeceği ifade edildi.