01

Anayasa Mahkemesi (AYM), Antalya 12’nci Aile Mahkemesi'nin başvurusu üzerine süresiz nafaka uygulamasıyla ilgili önemli bir karar aldı.Yeni uygulama ne zaman uygulanmaya başlayacak? Yeni düzenleme neler getiriyor? Devam eden nafakalarda durum ne olacak?

Uzun süredir tartışılan ömür boyu nafaka Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) aldığı bir kararla kaldırıldı. Uygulama 9 ay sonra yürürlüğe girecek. Anayasa Mahkemesi (AYM), Antalya 12’nci Aile Mahkemesi'nin başvurusu üzerine süresiz nafaka uygulamasıyla ilgili, nafakanın ömür boyu sürmesinin yeniden evlenme, mülk edinme ve aile hayatı gibi temel haklara ölçüsüz sınırlama getirdiğine hükmetti.

Temel İptal Gerekçeleri ve Hak İhlalleri

• Ölçülülük ve Temel Haklar: Nafakanın hiçbir kriter olmaksızın otomatik olarak ömür boyu sürmesinin; yükümlü tarafın yeniden evlenme, mülk edinme ve aile hayatını sürdürme gibi temel haklarına ölçüsüz bir sınırlama getirdiği belirtildi.
• Makul Denge ve Aşırı Külfet: Kusuru bulunmasa bile nafaka borçlusunun ömür boyu bu yükümlülüğü taşımasının taraflar arasındaki makul dengeyi bozduğu ve yükümlü aleyhine aşırı bir külfet oluşturduğu vurgulanmıştır.
• Pozitif Yükümlülük: Süresiz nafaka talep etme imkanının, devletin kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkından kaynaklanan pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmadığına dikkat çekilmiştir.

Hâkimin Dikkate Alması Gereken Yeni Kriterler

AYM kararına göre, nafakanın süresi ve miktarı belirlenirken her olayın kendi özel şartlarına göre esnetilebilmesi için yasal bir çerçeve kurulması gerekmektedir. Buna göre hâkimin gözeteceği öngörülebilir kriterler şunlardır:

• Ekonomik Kapasite: Nafaka alacaklısı eşin kendi ekonomik ihtiyaçlarını karşılama kapasitesi ve gelir elde etme potansiyeli mutlaka dikkate alınacaktır.
• Evlilik Süresi: Evliliğin ne kadar sürmüş olduğu, sürenin belirlenmesinde önemli bir ölçüt olarak değerlendirilecektir.
• Yaş, Sağlık ve Eğitim Durumu: Tarafların yaşları, sağlık durumları (kronik rahatsızlıklar vb.) ve eğitim seviyeleri göz önünde bulundurulacaktır.
• Müşterek Çocukların Durumu: Varsa ortak çocukların durumu ve bakımları hesaba katılacaktır.

Ne Zaman Yürürlükte?

9 Aylık Geçiş Süresi: İptal kararının doğuracağı yasal boşluğun doldurulması ve TBMM’nin yeni düzenlemeler yapabilmesi amacıyla karar 9 ay sonra (30 Haziran 2027'de) yürürlüğe girecektir.

Mevcut Nafakalar Ne Olacak?

Anayasa'nın 153. maddesi gereğince iptal kararları geriye yürümediğinden, halihazırda kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla bağlanmış olan mevcut nafakalar bu karar gerekçesiyle otomatik olarak kalkmayacaktır, aynen uygulanmaya devam edecek.