11

Kredi notu yüksek olsa da kredi ve kart başvuruları reddediliyor. Bankalar artık puandan çok hesap hareketlerini ve harcama alışkanlıklarını İnceliyor.

Kredi puanı yüksek ama sonuç “ret”. Son dönemde artan bu tablo tesadüf değil. Bankalar kredi ve kredi kartı verirken artık cüzdana değil, davranışlara bakıyor.

Son aylarda kredi ya da kredi kartı başvurusu yapan birçok kişi aynı şaşkınlığı yaşıyor: Kredi notu yüksek olmasına rağmen başvuru reddediliyor. Oysa geçmişte bu puanlar, bankaların kapısını rahatça açmaya yetiyordu. Yeni dönemde tablo değişti. Bankalar artık sadece sayılara değil, müşterinin parasını nasıl yönettiğine odaklanıyor.

Yeni Anahtar: Davranışsal Risk Analizi

Bankacılık sektöründe “davranışsal risk analizi” adı verilen yeni bir değerlendirme modeli devrede. Bu sistemde son birkaç ayın hesap hareketleri adeta röntgenden geçiriliyor.
Düzenli maaş girişi, fatura ödemeleri ve istikrarlı harcamalar olumlu puan getirirken; sık ve açıklaması olmayan para transferleri, ani giriş-çıkışlar ve alışılmışın dışındaki hareketler risk hanesine yazılıyor.

Bahis Harcamaları Kırmızı Çizgi

Uzmanlara göre bankaların en hassas olduğu başlıkların başında sanal bahis ve oyun siteleri geliyor. Bu platformlara düzenli para aktarımı, kredi geri ödeme gücünü zayıflatan bir alışkanlık olarak değerlendiriliyor. Gelir seviyesi yüksek olsa bile, bu tür harcamalar kredi kararını olumsuz etkileyebiliyor.

Otomatik Sistemler Kara Bayrak Kaldırıyor

Denetimlerin büyük bölümü artık şube inisiyatifinde değil. Kara para aklama ve finansal suçlarla mücadele kapsamında kullanılan AML yazılımları ve yapay zekâ destekli sistemler, olağan dışı para trafiğini anında tespit ediyor. Şüpheli görülen müşteriler “yüksek riskli” olarak işaretleniyor ve bu etiket krediye ulaşmayı zorlaştırıyor.

 “Kararı İnsan Değil Sistem Veriyor”

İstanbul’da görev yapan bir banka şube yöneticisi, süreci şöyle özetliyor:

“Eskiden kredi notu yüksekse işimiz daha kolaydı. Şimdi hesabın nasıl kullanıldığına bakıyoruz. Bahis sitelerine düzenli para çıkışı olan ya da sürekli farklı kişilerle para transferi yapan müşteriler, gelirleri iyi olsa bile riskli sayılıyor. Bu bizim kişisel yorumumuz değil; sistemin oluşturduğu risk skorunun sonucu.”

Yapay Zekâ Son Sözü Söylüyor

Bankalar, Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu (KKB) verilerinin yanı sıra kendi iç analizlerini de karar süreçlerine dahil ediyor. Yapay zekâ destekli modeller; gelirle uyumsuz harcama, düzensiz nakit akışı ve riskli sektörlerle temas gibi unsurları puanlayarak kredi onayını doğrudan etkiliyor.

Yeni Dönemin Mesajı Net

Artık kredi almak için sadece borçlarını zamanında ödemek yetmiyor. Bankalar, paranın nereden gelip nereye gittiğini, ne kadar düzenli kullanıldığını ve hangi alışkanlıkları yansıttığını da hesaba katıyor.

Özetle: Kredi notu hâlâ önemli, ama tek başına yeterli değil. Bankaların yeni gözünde, hesabın hikâyesi puanın önüne geçmiş durumda.